راههای حصول به دیپلماسی اقتصادی ایران / برجام بی حاصل در زمینه اقتصادی
شفقنا اقتصادی – همگرایی اقتصادی کشورها و توسعه روابط اقتصادی آنها در منظر دیپلماسی اقتصادی بسیار مهم است.
به گزارش شفقنا اقتصادی، یکی از ابزارهای نوین، کارآمد و قدرتمند دولتها برای حضور در فضای بینالمللی و دستیابی به موقعیت بهتر در اقتصاد جهانی، دیپلماسی اقتصادی است که عبارت است از اقدامات رسمی دیپلماتیکی که دسترسی به بازارهای خارجی را برای کسب و کارهای ملی تسهیل میکند و در راستای تلاش برای جذب سرمایهگذاری مستقیم خارجی و اثرگذاری روی قوانین بینالمللی در راستای پیشبرد منافع ملی تاکید میکند.
دولت دوازدهم تا کمتر از یک ماه دیگر به اتمام کار خود میرسد و طبعاً دولت سیزدهم باید بتواند راههای باقیمانده زیادی به ویژه در عرصه دیپلماسی اقتصادی را که اتفاقاً آثاری از توجه به این نوع خاص از دیپلماسی در دولتهای گذشته آنچنان مشهود نبوده، به سر منزل مقصود برساند.
راههای حصول به دیپلماسی اقتصادی
دیپلماسی اقتصادی از طریق تعامل منطقهای و عزتمند با جهان و تقویت ارتباط منطقهای با همسایگان از جمله مسائلی است که دولت سیزدهم تعین کننده راهبردهای آن خواهد بود. یکی از راههای تحقق دیپلماسی اقتصادی ایجاد توازن در سیاست خارجی و در نهایت مدیریت و کمک به حل بحرانها و مناقشات منطقهای است که از جمله اهداف و رویکردهای دولت آینده خواهد بود.
دیپلماسی اقتصادی در پی تجاری سازی روابط جمهوری اسلامی در روابط بینالملل است و اگر قرار است کشور به جایگاه مطلوب خود برسد باید در درجه اول امنیت و ثباتی نسبی در منطقه بهوجود آید آن هم در شرایط کنونی که مرزهای جمهوری اسلامی از قفقاز گرفته تا عراق و افغانستان همچنان درگیر مناقشات و بحرانهای داخلی است کمک به تأمین امنیت منطقهای و کاهش این بحرانها در دولت آینده ضروری است.
پس از برقراری امنیت، فعال شدن دیپلماسی اقتصادی میتواند ضمن بیاثر نمودن تحریمهای آمریکا، ظرفیتهای بسیار عظیم کشور از معادن، انرژی، سرمایه انسانی و تولید را به صحنه آورده و فصل پرباری از رفاه اقتصادی برای کشور را رقم بزند.
ضعف ایران در تدوین سند راهبری دیپلماسی اقتصادی
جعفر قنادباشی، کارشناس مسائل سیاسی و بینالملل در ارتباط با میزان موفقیت ایران در حوزه دیپلماسی اقتصادی اظهار داشت: متاسفانه هیچ یک از دولتهای بعد از انقلاب موفقیتی در این زمینه بهدلیل نبود راهبردی جامع و کامل نداشتهاند و ضعف موجود در دستگاه دیپلماسی کشور ما برمیگردد به اینکه در این زمینه سندی که راهبردهای اساسی و نقشه راه را نشان دهد تاکنون تدوین نشده است.
وی با اشاره به نقش دیپلماسی در برقراری ارتباط میان کشورها و موفقیت آن در کاهش تنشهای سیاسی و ایجاد امنیت گفت: راهبرد دیپلماسی ایجاد ثبات و امنیت در منطقه است و جمهوری اسلامی نیز میتواند با بهرهگیری از دیپلماسی اقتصادی ضمن تقویت روابط اقتصادی خود با دیگر کشورها در ایجاد امنیت پایدار منطقهای نیز تاثیر گذار باشد.
این کارشناس سیاسی با اشاره به نقش دولت جدید در پیشبرد اهداف دیپلماسی اقتصادی افزود: دولت منتخب باید با تدوین اسناد راهبردی و نیز انتخاب سفرای جوان و با انگیزه راههای نفوذ اقتصادی به کشورهای همسایه را باز کند و برای این منظور نیز باید در مسیر درست دیپلماسی با کشورهای همسایه آغاز کند.
برجام بی حاصل در زمینه اقتصادی
حسین حاتمی، دبیر اول کمیسیون اجتماعی مجلس در گفتوگو با خبرنگار سرویس اقتصادی تهران نیوز با اشاره به رویکرد دولت تدبیر و امید در زمینه دیپلماسی اقتصادی گفت: دولت اقتصاد را تابعی از فرآینده مذاکره و برجام میدانست اما همگان مشاهده کردند برجام آنگونه که باید و شاید نتیجهای به خصوص در زمینه اقتصادی نداشت به همین دلیل اقتصاد در حوزه سیاست خارجی ما مفهوم کمرنگی به خود گرفته و دیپلماتهای ما غالباً گفتمان و رفتارهای سیاسی را در مدار مرکزی فعالیتهای خود قرار میدهند گرچه به این سنخ از فعالیتها و واکنشهای سیاسی به هنگام نیز در حوزه وزارت خارجی نقدهایی وارد است.
وی با بیان اینکه کارکرد اقتصادی حوزه سیاسی در دستگاه دیپلماسی ما فعال نبود، افزود: این در حالی است که رایزنان و کاردارهای اقتصادی که میتوانند سفیران تجارت ایران در دیگر کشورها باشند در سفارتخانههای خود نداریم و وزارت خارجه با اتاقهای بازرگانی و وزارت اقتصاد و سازمان تحارت ایران و سازمان های اقتصادی که در حوزه برون مرزی میتوانند فعالیت نمایند با شرکتها و قرارگاههای فعال و قدرتمند نیز ارتباط مناسبی نداشته و در دایره توجه سیاسیون ما قرار نگرفت به همین دلیل این دولت از لحاظ اقتصادی در حوزه سیاست خارجی نمرهای ضعیف دارد.
حاتمی با بیان اینکه دیپلماسی میتواند بهعنوان بازوی توانمند برای توسعه مراودات تجاری و اقتصادی قرار گیرد، تصریح کرد: وزارت امور خارجه کشورمان تاکنون عملکرد خوبی برای تحقق دیپلماسی اقتصادی نداشته و این امر نشان میدهد دستگاه دیپلماسی کشورمان تمرکزی نسبت به این بعد مهم از سیاست ندارد.
همگرایی اقتصادی کشورها و توسعه روابط اقتصادی آنها در منظر دیپلماسی اقتصادی بسیار مهم است و میتوان گفت مهمترین هدف روابط بین کشورها، که قطعاً نیازمند پیش زمینههای فرهنگی، سیاسی، امنیتی و اقتصادی است، همین موضوع همگرایی اقتصادی کشورهاست.
در چند هفته اخیر همزمان با خروج آمریکا از افغانستان این کشور هم دین و هم تبار ایران، مجدداً دچار نا آرامی جنگ شده و آیندهای پرابهام را نشان میدهد، در این بستر نه تنها از جهت امنیت بلکه از منظر تبادل اقتصادی نیز جمهوری اسلامی ایران تحتالشعاع قرار گرفته بنابراین ضرورت دارد دولت جمهوری اسلامی ایران ضمن کمک به حل مناقشات داخلی این کشور، مجدداً روابط اقتصادی را تقویت و از ظرفیت اسمی مبادلات اقتصادی بین دو ملت نهایت استفاده را ببرد.