گلایه فعالان اقتصادی از موانع صادراتی؛ از نبود حمایت دولتی تا تعرفههای بالا
شفقنا اقتصادی- 29 مهر ماه در تقویم رسمی کشور به نام «روز صادرات» نامگذاری شده است؛ برخی فعالان اقتصادی معتقدند در ایران یک روز همه به فکر صادرات هستند و ۳۶۴ روز دیگر واردات مهمتر میشود. در حالی که همه تریبونها بر اهمیت حضور گسترده در بازارهای هدف و گسترش صادرات غیرنفتی تاکید دارند، ناگفته پیداست که حال صادرات کشور خوب نیست؛ اما چرا؟
عضو هیئترئیسه اتاق تعاون ایران، ناتاوانی فعالان اقتصادی کشور را در معرفی کیفیت تولیدات ایرانی در بازارهای هدف از جمله بزرگترین مشکلات موجود در حوزه صادرات میداند.
محمد جلیلیان، به خبرنگار «شفقنای اقتصادی» میگوید: به دلایل مختلف از جمله تبلیغات منفی علیه ایران، تحریمهای شدید بینالمللی و کمبود تبلیغات تجاری موثر، کیفیت تولیدات ایرانی به بازرگانان و مصرفکنندگان کشورهای هدف معرفی نشده است.
وی میافزاید: تا به حال آنگونه که باید از فعالان اقتصادی دیگر کشورها برای بازدید از کارخانههای ایرانی، تجهیزات و امکانات آنها و آشنایی با محصولات تولیدی دعوت نکردهایم.
این فعال اقتصادی با اشاره به افزایش رفت و آمد هیئتهای تجاری به کشور در ماههای اخیر، بیان میکند: بیشتر این هیاتها با هدف مشارکت در طرحهای بزرگ اقتصادی یا فروش کالاهای نهایی خود به ایران سفر کردهاند و کمتر به دنیال خرید کالا از ایران بودهاند؛ مگر در حوزههای محدودی از جمله محصولات کشاورزی، فرش، مواد معدنی یا پتروشیمی.
جلیلیان، کمبود حمایتهای دولتی از صادرات، موانع گمرکی و مشکلات بانکی را از جمله دیگر موانع گسترش صادرات میداند و میافزاید: فعالان تجاری و اقتصادی کشور نیز هنوز به خودباوری لازم برای حضور گسترده در بازارهای هدف نرسیدهاند.
به گفته عضو هیئترئیسه اتاق تعاون ایران، بنگاههای بزرگ ایرانی جسارت حضور در پروژههای مختلف خارجی و عرضه کالا و خدمات فنی و مهندسی به بازارهای هدف را دارند اما این خودباوری هنوز در شرکتهای کوچک و متوسط ایجاد نشده است.
عضو شورای رقابت با اشاره به مشکلات مربوط به حمل و نقل کالا گفت: پایانههای ترانزیتی ایران در مقایسه با کشورهای منطقه در شرایط خوبی قرار ندارند و هنوز زیرساختهای لازم برای حمل و نقل ارزانقیمت در کشور ایجاد نشده است.
بدون حمایت دولت، صادرات گسترش نمییابد
دبیرکل مجمع کارآفرینان ایران معتقد است شرایط صدور کالا در صنایع مختلف با یکدیگر متفاوت است اما در کل نهادها و سازمانهای مسئول در حوزه صادرات آنگونه که باید از این امر حمایت نکرده و به وظایف خود عمل نکردهاند.
حمیدرضا غزنوی با اشاره به تاخیرهای چند ساله در پرداخت جوایز صادراتی و حمایت ناچیز دولت از بنگاههای اقتصادی برای حضور در نمایشگاههای خارجی بیان میکند: در چنین شرایطی امکان توسعه صادرات کشور وجود ندارد.
به گفته وی کشورهای موفق در حوزه صادراتی حمایتهای گستردهای از بنگاههای اقتصادی خود به عمل میآورند برای مثال چین علاوه بر فراهمسازی زمینه حضور رایگان شرکتها در نمایشگاههای خارجی، ۱۷ درصد جایزه صادراتی نیز به آنها میپردازد.
دبیرکل مجمع کارآفرینان ایران میافزاید: بنگاههایی که توانستههای در بازارهای هدف حضور موثری داشته باشند با تلاش خود در این زمینه موفق بودهاند و سازمانهای مرتبط با موضوع صادرات کمک چندانی به آنها نکردهاند.
غزنوی بیان میکند: در برخی حوزهها ایران به هیچعنوان در بحث صدور کالا موفق نبوده است برای مثال صنایع مرتبط به لوازم خانگی نیاز به برندسازی و حضور بلندمدت در بازارهای هدف برای ارائه خدمات نصب، پس از فروش و تعمیرات دارند و به همین دلایل بنگاههای ایرانی نتوانستهاند در این زمینه موفق باشند.
این فعال اقتصادی با انتقاد از تاکید مداوم بر «سیاست صادراتمحور» میگوید: در مورد این سیاست باید ملاحضههایی در نظر گرفته شود و در همه بخشهای تولیدی کشور تمرکز بر صادرات صحیح نیست برای مثال اکنون برخی مواد اولیه که نیاز صنایع داخلی است به کشورهای دیگر صادر میشود.
دبیرکل مجمع کارآفرینان ایران، تشکیل کنسرسیومی از شرکتهای مختلف را در هر حوزه صنعتی از جمله راههای بهبود شرایط صادراتی میداند و میافزاید: بنگاههای کوچک و متوسطی که هر یک به تنهایی به کشورهای مختلف صادرات دارند، با قرار گرفتن در یک کنسرسیوم میتوانند حضور قویتری در این حوزه داشته باشند.
بالا بودن تعرفههای وارداتی و افزایش قیمت تمامشده
عضو هیئترئیسه کانون ملی زنان بازرگان معتقد است با وجودی که در سال جاری امور صادراتی در مقایسه با سالهای اخیر بهبود یافته است اما هنوز مشکلاتی در این زمینه وجود دارد.
مریم نصیریخلیلی میگوید: فضای خوشبینانهای در مورد فعالیتهای تجاری ایران شکل گرفته است و این امر کار صادرات را تسهیل میکند اما هنوز مشکلات بانکی آنگونه که باید حل نشدهاند.
وی بالا بودن تعرفههای وارداتی کالاهای ایرانی به برخی کشورها را از جمله دیگر موانع صادراتی میداند و میافزاید: اکنون برخی از کشورهای رقیب ایران در آسیای میانه، به ویژه در زمینه محصولات کشاورزی به دلیل قراردادهای دو جانبه از معافیتهای تعرفهای برخوردارند و این امر قیمت تمام شده محصولات ایرانی را در این بازارها نسبت به رقیبان۲۰ تا ۲۵ درصد افزایش میدهد.
رئیس کانون زنان بازرگان مازندران ادامه میدهد: با وجودی که هزینه حمل کالا از استانهای شمالی ایران به آسیای میانه نسبت به برخی کشورها از جمله ترکیه، مصر و لبنان پایینتر است اما به دلیل تعرفههای وارداتی، قیمت تمام شده محصولات ایرانی افزایش مییابد.
به گفته نصیریخلیلی مذاکراتی با کشورهای آسیای میانه و روسیه برای کاهش یا حدف تعرفههای وارداتی در جریان است که هنوز به نتیجه نرسیدهاند.